Qaanii Jaalala Keessatti: Suuta Suutaan Akkamitti Bilisa Taata
Nama tokko jaallatta, garuu yeroo isa argitu jechi si jalaa bada, onneen kee rukuti, osoo waan jettu hin beekin seeqatta qofa. Ykn ergaa barreessitee haqxa, irra deebitee barreessita, gonkumaa hin ergitu. Qaaniin jaalala baay'ee ulfaataa fakkeessa.
Qajeelfama kana keessatti maaliif qaaniin baratamaa akka ta'e, ergaan akkamitti akka gargaaru, tarkaanfii xixiqqoo ija jabinaa, wal arguu jalqabaa yeroo qaanoftu, waan irraa fagaachuu qabdu, fi meeshaan akkamitti si gargaaruu akka danda'u ni ilaalla.
Qaaniin waan baratamedha
Namoonni baay'een jaalala keessatti ni qaana'u, warra ija jabeeyyii fakkaatan illee. Didamuu sodaachuu, waan dogoggoraa jechuu sodaachuu, ykn gowwaa fakkaachuu sodaachuun sodaa nama hundi qabudha. Qaaniin rakkoo ykn laafina miti; kutaa eenyummaa keetiiti. Aadaa keenya keessatti safuu fi kabajni gatii guddaa qabu, namoonni baay'eenis nama tasgabbaa'aa fi yaaduu jaallatu.
Kaayyoon qaanii guutummaatti dhaabuu osoo hin taane, akka inni waan barbaaddu irraa si hin dhorkineedha. Yeroo tokkotti qaana'aa fi ija jabeessa ta'uu dandeessa. Ija jabinni sodaa dhabuu jechuu miti; osoo sodaattuu illee waan tokko gochuu jechuudha. Tarkaanfiin xixiqqoon irra deddeebi'aman osoo of hin dhiibin suuta suutaan bilisa si godhu.
- namni hundi ni sodaata
- laafina miti
- amala gaarii
- tarkaanfii xixiqqoo
Maaliif akka hojjetu: Sodaa baratamaa nama hundi qabu.
Maaliif akka hojjetu: Amala namoonni baay'een jaallatan.
Maaliif akka hojjetu: Qaaniin gufuu dhaabbataa miti.
Qaaniin barreessuu irraa si dhorkaa? Auraliyx gorsa ergaa salphaa siif kenna.
Auraliyx yaaliYeroo hunda ati kan filattu waan ergitudha.Ergaadhaan jalqabi
Namoota qaana'aniif, ergaan karaa gaarii jalqabuuti. Yaaduuf yeroo qabda, osoo hin ergin dura ergaa kee dubbisuu dandeessa, namni si ilaalus hin jiru. Ergaa salphaa waan waliin qabdan waliin walqabatu jalqabi: kutaa, hojii, ykn waan inni jedhe. "Waan ati har'a walgahii irratti jette jaalladheera" jalqaba gaarii dha.
Garuu wal arguu waan sodaattuuf bara baraan ergaa keessa hin turin. Ergaan wal beekuuf karaa gaarii dha, garuu hariiroon dhugaa fuulaan wal arguun ijaarama. Yeroo haasaan gaarii deemaa jiru argitu, suuta suutaan ergaa irraa ba'uuf yaali: bilbila daqiiqaa muraasaa, achiis buna gabaabaa. Tarkaanfiin xiqqaan hundi kan itti aanuuf si jabeessa.
- yaaduuf yeroo
- ergaa salphaa
- waan waliin qabdan
- bara baraan hin turin
Maaliif akka hojjetu: Jalqaba gaarii waan waliin qabdan irratti.
Maaliif akka hojjetu: Ergaan salphaan ga'aadha.
Maaliif akka hojjetu: Tarkaanfii xiqqaa ergaa irraa ba'u.
Tarkaanfii xixiqqoo ija jabinaa
Ija jabinni akka maashaa guddata: suuta suutaan, shaakalaan. Waan xixiqqoodhaan jalqabi: nama jaallattuuf seeqadhu, "akkam" jedhi, ykn gaaffii salphaa tokko gaafadhu. Tarkaanfiin hundi yeroo milkaa'u, of galateeffadhu. Yoo gaarii hin deemne, homtuu akka hin badin yaadadhu; shaakala qofa.
Karaan biroo xiqqoo qophaa'uudha. Yoo haasaan boqote gaaffii lama ykn sadii gaafachuu dandeessu yaadi. Kun sodaa callisaa hir'isa. Osoo hin dubbatin dura suutaan hafuura baafachuus dandeessa, kunis qaamni akka tasgabbaa'u gargaara. Namni ati waliin haasoftu yeroo baay'ee qaanii kee akka ati argitutti akka hin argine yaadadhu.
- akka maashaa
- of galateeffadhu
- gaaffii qopheessi
- suutaan hafuura baafadhu
Maaliif akka hojjetu: Tarkaanfii xixiqqoo irra deddeebi'aman.
Maaliif akka hojjetu: Qophiin sodaa hir'isa.
Maaliif akka hojjetu: Shaakalli hundi guddina.
Wal arguu jalqabaa yeroo qaanoftu
Bakka nagaa sitti dhagahamu filadhu. Bakki sagalee guddaa hin qabne, kan akka mana bunaa tasgabbaa'aa ykn deemsa iddoo biqiltootaa keessaa, ayyaana namoota baay'een itti guutaman caalaa gaarii dha. Sochiiwwan waan waliin hojjettan isinii kennan, kan akka muuziyeemii daawwachuu ykn gabaa keessa naannawuu, dhiibbaa yeroo hunda haasa'uu hir'isu.
Yeroo hunda haasa'uun akka si hin barbaachisne yaadadhu. Dhaggeeffachuun kennaa guddaa dha, namoonnis nama fedhiidhaan isaan dhaggeeffatu ni jaallatu. Gaaffii banaa gaafadhu, deebii dhaggeeffadhu, waa'ee ofii keetis xiqqoo qoodi. Yoo qaanii sitti dhagahame, amanamummaadhaan akkana jechuu dandeessa: "Jalqaba irratti xiqqoo nan qaana'a." Amanamummaan akkasii yeroo baay'ee ni dinqisiifama.
- bakka tasgabbaa'aa
- waan waliin hojjettan
- dhaggeeffachuun kennaa
- amanamummaa
Maaliif akka hojjetu: Sochii dhiibbaa hir'isu.
Maaliif akka hojjetu: Amanamummaa dinqisiifamu.
Maaliif akka hojjetu: Bakki sagalee guddaa qabu qaanii dabala.
Waan irraa fagaachuu qabdu
Namoota ija jabeeyyii fakkaatan waliin of madaaluu irraa of qusadhu. Namni hundi karaa mataa isaa qaba, walmadaaluunis yaaddoo qofa dabala. Nama biraa of fakkeessuu, kan akka baay'ee nama kolfisiisu ykn baay'ee ija jabeessa of fakkeessuu irraas of qusadhu. Namni si beekuu barbaadu si dhugaa jaallata malee nama ati of fakkeessitu miti.
Osoo waan tokko hin godhin qaaniin hanga dhumutti eeggachuu irraa of qusadhu. Yeroon sun gonkumaa dhufuu dhiisuu danda'a. Ija jabeessa ta'uuf dhugaatii ykn waan biroo fayyadamuu irraas of qusadhu; rakkoo furan caalaa rakkoo baay'ee fidu. Ija jabinni dhugaan suuta suutaan, tarkaanfii tarkaanfiidhaan, osoo amanamaa fi ofii kee waliin bilisa taatee ijaarama.
- of hin madaalin
- of hin fakkeessin
- hin eeggatin
- dhugaatii irraa fagaadhu
Maaliif akka hojjetu: Namni hundi karaa mataa isaa qaba.
Maaliif akka hojjetu: Namoonni si dhugaa jaallatu.
Maaliif akka hojjetu: Osoo sodaattuu illee gochuu.
Auraliyx akkamitti si gargaaruu danda'a
Yoo qaaniin ergaa barreessuu irraa si dhorke, meeshaan Auraliyx si gargaaruu danda'a. Haala kee gabaabinaan ibsi, innis gorsa ergaa salphaa, tasgabbaa'aa fi gabaabaa siif kenna. Sagalee filachuu fi hanga kan si fakkaatu argattutti gorsa biroo gaafachuu dandeessa. Kun sodaa fuula duwwaa hir'isa.
Gorsawwan jalqaba qofa. Ni dubbista, jecha keetiin jijjiirta, kan ergitus atidha. Meeshaan akka jalqabdu si gargaaruu danda'a, garuu ija jabinni erguu fi wal arguu si irraa dhufa. Yeroo wal argitan immoo tasgabbiin kee, dhaggeeffannaan kee, fi amanamummaan kee isa hawwatu. Tarkaanfiin ati fudhattu hundi kan keeti.
- ergaa salphaa
- sagalee filadhu
- ija jabinni kan keeti
- tasgabbii kee
Maaliif akka hojjetu: Jalqaba salphaa fi tasgabbaa'aa.
Maaliif akka hojjetu: Affeerraa gabaabaa dhiibbaa hin qabne.
Maaliif akka hojjetu: Tarkaanfii xiqqaa ergaa irraa ba'u.
Gaaffiiwwan yeroo baay'ee gaafataman
Qaaniin jaalala keessatti rakkoodhaa?
Lakki. Baratamaa dha, namoonni baay'eenis nama tasgabbaa'aa fi dhaggeeffattuu gaarii jaallatu.
Yoon qaana'e akkamitti jalqaba?
Ergaa salphaa fi tarkaanfii xixiqqoodhaan, achiis suuta suutaan fuulaan wal arguu.
Akkan qaana'u itti himuu qabaa?
Ni dandeessa, amanamummaa fi salphaadhaan. Yeroo baay'ee ni dinqisiifama.
Yeroo jalqabaaf eessatti wal arguu qabna?
Bakka tasgabbaa'aa sagalee hin qabne, kan akka mana bunaa ykn deemsa.
Si fayyadee? Nama barbaaduuf ergi
Hiriyaan gaaffii wal fakkaatu qabu si galateeffata.
Yeroo tokkotti tarkaanfii tokko
Auraliyx haala kee irratti hundaa'uun gorsa ergaa salphaa siif kenna. Kan filattuu fi ergitu atidha.
Auraliyx yaaliYeroo hunda ati kan filattu waan ergitudha.