Afaan Oromoo fi Ingiliffaa: Haasaa Jaalalaa Keessatti Makuu
Finfinnee, Adaamaa, ykn Minnesota keessatti, namoota Afaan Oromoo dubbatanii hima tokko keessatti jechoota Ingiliffaa dabalan ni dhageessa. Kun karaa haasaa baratamaa dha, haasaa jaalalaa keessattis ergaa ho'aa fi dhiyoo gochuu danda'a.
Qajeelfama kana keessatti akkaataa namoonni afaan itti maku, jechoota fi jechama jaalalaa Afaan Oromoo, akkamitti uumamaan akka maktu, loqodaa fi barattoota kabajuu, waan irraa fagaachuu qabdu, fi meeshaan akkamitti si gargaaruu akka danda'u ni ilaalla.
Haasaa guyyaa guyyaa keessatti afaan makuu
Namoota Oromoo keessatti, keessattuu magaalaa fi biyya alaa keessatti, afaan makuun rakkoo miti, kutaa akkaataa haasaati. Namni tokko "Baay'ee si yaade, how was your day?" ergaa tokko keessatti jechuu danda'a, kunis guutummaatti uumamaa dha. Haasaa jaalalaa keessatti makuun bilisummaa fi dhiyeenya agarsiisuu danda'a. Namoonni tokko tokko jechoota Amaariffaas itti maku.
Akkaataan ati itti dubbattu nama waliin haasoftu waliin wal simachuu qaba. Yoo inni Afaan Oromoo qofaan barreesse, yeroo baay'ee Afaan Oromoon barreessuuf yaali. Yoo inni make, atis makuu dandeessa. Kun waan inni godhu hunda fakkeessuu jechuu miti, garuu akka isa dhaggeeffattu fi akkaataa haasaa isaa akka kabajjitu agarsiisa. Yoo hin beekne, waan jaallatu isa gaafadhu.
- makuun baratamaa dha
- magaalaa fi biyya alaa
- akkaataa haasaa isaa dhaggeeffadhu
- dhiyeenya
Maaliif akka hojjetu: Makuu baratamaa fi ho'aa.
Maaliif akka hojjetu: Wal simachuun kabaja agarsiisa.
Maaliif akka hojjetu: Makuu guyyaa guyyaa uumamaa.
Ergaa afaan uumamaan walitti maku barbaaddaa? Auraliyx si gargaaruu danda'a.
Auraliyx yaaliYeroo hunda ati kan filattu waan ergitudha.Jechoota fi jechama jaalalaa Afaan Oromoo
Afaan Oromoo jechoota jaalalaa baay'ee bareedoo qaba. "Si jaalladha" karaa hunda caalaa beekamaa jaalala ibsuuti, garuu jechoonni ho'aa biroos jiru. "Jaalallee koo" maqaa mi'aawaa nama jaallattu ittiin waamtuuti. "Baay'ee si yaade" akka isa yaadde agarsiisa. "Onnee koo" jechama gadi fagoo dha. Namni tokko yeroo baay'ee Ingiliffaa dubbatus, yeroo baay'ee jecha ho'aa afaan isaa tokko dhagahuun ni gammada.
Jechamoonni guyyaa guyyaa haasaa keessatti baay'ee fayyadaman jiru. Dhuma guyyaatti "Halkan gaarii", ganama "Akkam bulte", ykn guyyaa gidduu "Si yaadaan jira". Garuu jechoota cimoo kan akka "si jaalladha" yeroo sirrii jireenya keessan keessatti fayyadami. Aadaa keenya keessatti jechoonni akkasii ulfaatina guddaa qabu, dafanii dubbachuunis akka dhiibbaan itti godhame itti dhagahamsiisuu danda'a.
- si jaalladha
- jaalallee koo
- baay'ee si yaade
- halkan gaarii
Maaliif akka hojjetu: Jechama ho'aa guyyaa ittiin xumuran.
Maaliif akka hojjetu: Makuu salphaa fi ho'aa.
Maaliif akka hojjetu: Jechoonni cimoon yeroo sirrii barbaadu.
Uumamaan makuu
Makuun gaariin uumamaa fakkaata malee dirqamaan miti. Afaan sirriitti osoo hin beekin akka beektu fakkaachuuf jechoota Afaan Oromoo baay'ee galchuu hin yaalin. Kanaa mannaa, jechoota sirriitti beektu fayyadami. Jechi sirrii tokko hima dogoggoraa baay'ee caala. Yoo hin mirkaneeffatin, "Kana Afaan Oromootiin akkamitti jedhu?" jettee gaafachuu dandeessa. Gaaffiin kun mata duree haasaa gaarii ta'uu danda'a.
Akkaataa barreeffama keetiis hubadhu. Namoonni tokko tokko Afaan Oromoo guutuu Qubee sirriin barreessuu jaallatu, kaan immoo gabaabinaan barreessu. Lamaan isaaniitiyyuu akkaataa namaa fi haalaatiin fudhatamoo dha. Wanti ijoon ergaan kee akka si fakkaatuudha. Yoo yeroo baay'ee Ingiliffaan barreessite, jechoonni Afaan Oromoo muraasni haasaa ho'isuuf ga'aadha.
- uumamaa
- jechoota beektu
- yoo hin mirkaneeffatin gaafadhu
- akkaataa barreeffama kee
Maaliif akka hojjetu: Gaaffii mata duree haasaa ta'e.
Maaliif akka hojjetu: Barreeffama gabaabaa baay'ee fayyadamu.
Maaliif akka hojjetu: Kan dhugaa hin taane fakkaachuu danda'a.
Loqoda, naannoo fi barattoota kabajuu
Afaan Oromoo naannoo adda addaatti akkaataa adda addaan dubbatama. Loqodni Boorana, Arsii, Wallaggaa, Harargee fi Tuulamaa jechoota fi sagalee mataa isaanii qabu. Namni Wallaggaa nama Harargee irraa adda dubbachuu danda'a. Dargaggoonni baay'een biyya alaatti guddatan amma Afaan Oromoo barachaa jiru, cimanii yaalu. Karaan hundi sirrii dha bareedina mataa isaas qaba.
Yoo namni ati waliin haasoftu loqoda adda qabaate ykn ammallee Afaan Oromoo baraa jiraate, jajjabeessi. Yeroo hunda, keessattuu namoota biroo duratti, hin sirreessin. Yoo barachuu barbaade, gaarummaadhaan gargaari: "Baay'ee gaarii dha! Akkanas jechuu dandeessa..." Namni afaan kee barachuu yaalu kabaja guddaa agarsiisa. Isatti kolfuun akka hin simatamne itti dhagahamsiisee irra deebi'ee akka hin yaalle godha.
- loqoda adda addaa
- naannoo
- barattoota
- jajjabeessi
Maaliif akka hojjetu: Ni miidha irra deebi'ee akka hin yaalle godha.
Maaliif akka hojjetu: Jajjabeessuun ofitti amanamummaa ijaara.
Maaliif akka hojjetu: Karaalee dubbii adda addaaf fedhii agarsiisuu.
Waan irraa fagaachuu qabdu
Jechama sirriitti hin hubanne fayyadamuu irraa of qusadhu, sababni isaas tokko tokko hiika ati yaaddu irraa adda qabaachuu danda'u. Mammaaksi Oromoo gadi fagoo dha, tokko tokko haala murtaa'e keessatti qofa fayyadama. Afaan Oromoo akka taphaa ykn qoosaa qofaatti fayyadamuu irraas of qusadhu, keessattuu yoo namichi afaan isaa akka waan gatii qabuutti ilaale. Afaan aadaa, seenaa fi eenyummaa namaa baata.
Namoonni Afaan Oromoo dubbatan hundi waan walfakkaataa akka jaallatan ykn akkaataa tokkoon akka dubbatan yaaduu irraas of qusadhu. Namni hundi adda. Tokko tokko makuu baay'ee jaallatu, tokko tokko Afaan Oromoo qulqulluu jaallatu, kaan immoo hiriyyoota waliin Ingiliffaa garuu maatii waliin Afaan Oromoo dubbatu. Gaafadhu, dhaggeeffadhu, waan inni jaallatus baradhu.
- jechama hin hubanne
- afaan tapha miti
- kabaja
- namni hundi adda
Maaliif akka hojjetu: Hiika adda qabaachuu danda'a.
Maaliif akka hojjetu: Gaafachuun kabaja agarsiisa.
Maaliif akka hojjetu: Namni hundi adda.
Auraliyx akkamitti si gargaaruu danda'a
Yoo ergaa Afaan Oromoo fi Ingiliffaa uumamaan walitti maku barreessuu barbaadde, meeshaan Auraliyx si gargaaruu danda'a. Haala kee fi akkaataa namichi itti barreessu ibsi, innis gorsa ergaa haala sana waliin wal simatu siif kenna. Ergaa Afaan Oromoo qofaa ykn makamaa gaafachuu, sagalee ho'aa ykn qoosaa filachuus dandeessa.
Gorsawwan jalqaba qofa. Ni dubbista, jecha keetiin jijjiirta, kan ergitus atidha. Yoo ammallee Afaan Oromoo baraa jirte, gorsawwan jechama haaraa ittiin barattu godhachuu dandeessa, garuu osoo hin ergin dura yeroo hunda akka hubatte mirkaneessi. Afaan kee uumamaa fi loqodni naannoo keetii ergaa dhugumaan kan kee godhu.
- makuu uumamaa
- Afaan Oromoo qofa ykn makamaa
- sagalee filadhu
- jecha kee
Maaliif akka hojjetu: Makuu uumamaa.
Maaliif akka hojjetu: Akkaataa haasaa isaa waliin wal sima.
Maaliif akka hojjetu: Amanamaa fi jajjabeessaa.
Gaaffiiwwan yeroo baay'ee gaafataman
Haasaa jaalalaa keessatti Afaan Oromoo fi Ingiliffaa makuun gaarii dhaa?
Eeyyee, keessattuu magaalaa fi biyya alaatti baay'ee baratamaa dha, ho'aas fakkaachuu danda'a.
"I love you" Afaan Oromootiin akkamitti jedhama?
"Si jaalladha." Garuu yeroo sirriin yoo ga'e dubbadhu.
Yoo namichi ammallee Afaan Oromoo baraa jiraate hoo?
Jajjabeessi, gaarummaadhaan gargaari, itti hin kolfin. Yaaliin isaa kabaja agarsiisa.
Afaan Oromoo qofaan dubbachuu qabaa?
Akkaataa haasaa nama waliin haasoftu fi waan siif mijatu waliin wal simi.
Si fayyadee? Nama barbaaduuf ergi
Hiriyaan gaaffii wal fakkaatu qabu si galateeffata.
Jaalala afaan keetiin
Auraliyx Afaan Oromoo, Ingiliffaa ykn makamaan gorsa siif kenna. Kan filattuu fi ergitu atidha.
Auraliyx yaaliYeroo hunda ati kan filattu waan ergitudha.