פרובירט Auraliyx

יידיש, ענגליש און העברעאיש אין א שמועס

געשריבן פון · דערהיינטיקט · 6 מינוט לייענען

אומזיסט. שאַפֿט אַ חשבון אין עטלעכע סעקונדעס, און אײַער מעלדונג וועט שוין וואַרטן אינעם שמועס. ביז איר שיקט זי אָפּ, בלײַבט זי נאָר אויף אײַער מכשיר.

אין ניו יארק, מאנטרעאל, לאנדאן, אנטווערפן, און ארץ ישראל רעדן א סך מענטשן יידיש אין שטוב, אבער מישן אריין ענגליש, העברעאיש, אדער פראנצויזיש. אנדערע האבן זיך אויסגעלערנט יידיש שפעטער און לערנען נאך. אזא מישונג מאכט דעם שמועס רייך, אבער עס זענען דא קליינע פאסטקעס.

אין דעם וועגווייזער וועלן מיר זען ווען צו נוצן וועלכע שפראך, יידישע דיאלעקטן, רעספעקט פאר אקצענטן, רעדן מיט מענטשן וואס לערנען זיך, קולטור וואס מען דארף וויסן, און ווי א געצייג קען העלפן. יעדער טייל האט נאטירלעכע ביישפילן.

וועלכע שפראך צו נוצן

אין אנהייב פון א באקאנטשאפט קלייבן טייל מענטשן ענגליש אדער העברעאיש ווייל עס פילט זיך נייטראל. ווען מען ווייסט אז דער אנדערער רעדט אויך יידיש און דער שמועס ווערט נענטער, קען יידיש מאכן די שטימונג ווארעמער און היימישער.

עס איז נישטא קיין שטרענגער כלל. גיי נאך די שפראך וואס ער נוצט. אויב ער הייבט אן מיט "ווי גייט עס?", איז דאס א סימן אז ער איז באקוועם אויף יידיש. טוישן שפראכן אויף א נאטירלעכן אופן איז א טייל פון דעם צוטרוי וואס וואקסט צווישן אייך.

ביישפילן
ער האט געשריבן "האסטו שוין געגעסן?", דערפאר האב איך אנגעהויבן ענטפערן אויף יידיש.

פארוואס עס ארבעט: גיי נאך די שפראך וואס ער נוצט.

דו קענסט מיר שרייבן אויף יידיש אדער ענגליש, וואס עס איז באקוועמער פאר דיר.

פארוואס עס ארבעט: גיט אים א ברירה אויף א פריינטלעכן אופן.

טו נישט - רעדן נאר אויף ענגליש כדי צו ווייזן אז דו ביסט געבילדעטער ווי ער.

פארוואס עס ארבעט: קען מאכן אז ער זאל זיך פילן ווי מען קוקט אראפ אויף אים.

רעדסט אין עטלעכע שפראכן? Auraliyx גיט פארשלאגן פאר פשוטע מעסעדזשעס.

פרובירט Auraliyxדו קלייבסט שטענדיק אליין וואס צו שיקן.

יידישע דיאלעקטן

יידיש ווערט נישט גערעדט גלייך אומעטום. ליטוויש יידיש, פוילישע אדער גאליציאנער יידיש, און אונגארישע יידיש האבן יעדער זייער אייגענעם קלאנג און ווערטער. למשל, א ליטוואק זאגט אפט "קוגל" מיט אן אנדער קלאנג ווי א פוילישער איד. אלע דיאלעקטן זענען טייל פון דער רייכקייט פון דער שפראך.

קיין דיאלעקט איז נישט "ריכטיגער" אדער "שענער". יעדער טראגט א משפחה געשיכטע און א שטאט פון וואו די עלטערן און זיידע באבע שטאמען. ווען דו רעדסט מיט עמעצן מיט אן אנדער דיאלעקט, איז דאס א גוטע געלעגנהייט צו לערנען עפעס נייס און צו פרעגן וועגן זיין משפחה.

ביישפילן
דו רעדסט פויליש יידיש? ווי זאגסטו דאס ווארט? איך וויל זיך לערנען.

פארוואס עס ארבעט: נייגעריק וועגן דעם דיאלעקט און לערנען מיט פרייד.

מיין באבע האט גערעדט ליטוויש, און איך האב ליב צו הערן ווי דו רעדסט.

פארוואס עס ארבעט: לויבן דעם אונטערשייד אויפריכטיג.

טו נישט - אזוי רעדט מען נישט, דאס איז קיין ריכטיגע יידיש.

פארוואס עס ארבעט: רעספעקטירט נישט זיין שפראך און משפחה.

רעספעקט פאר אקצענטן

דער אקצענט ענדערט זיך לויט וואו מען איז אויפגעוואקסן: וויליאמסבורג, בארא פארק, מאנסי, מאנטרעאל, סטאמפארד היל, אנטווערפן, אדער בני ברק. יעדער אקצענט האט ווערט און ווייזט פון וואו דער מענטש שטאמט. קיין אקצענט איז נישט בעסער ווי דער אנדערער.

אויסלאכן אן אקצענט, רופן עמעצן "א גרינער", אדער פארגלייכן ווער רעדט שענער קען וויי טון, אפילו אויב מען מיינט עס אלס וויץ. אויב דו האסט ליב זיין אקצענט, זאג עס אויפריכטיג און פרעג וועגן דעם ארט פון וואו ער שטאמט. אמתע נייגעריקייט שאפט נאנטקייט.

ביישפילן
דיין אקצענט איז זייער חנעוודיק, פון וועלכער שטאט ביסטו?

פארוואס עס ארבעט: לויבן אויפריכטיג און עפענען די מעשה פון זיין שטאט.

טו נישט - נאכמאכן זיין אקצענט פאר דיינע פריינט כדי זיי זאלן לאכן.

פארוואס עס ארבעט: טוט וויי און צעשטערט צוטרוי.

טו נישט - דו רעדסט ווי א גרינער.

פארוואס עס ארבעט: אפילו אלס וויץ, קוקט עס אראפ אויף וואו ער שטאמט.

רעדן מיט מענטשן וואס לערנען זיך

אויב דער וואס דו האסט ליב איז אויפגעוואקסן אן יידיש און לערנט זיך יעצט, איז זיין מי ווערט רעספעקט. רעדן א שפראך וואס מען קען נאך נישט גוט מיט א מענטש וואס מען האט ליב פארלאנגט א סך מוט. רעד א ביסל פאמעלעכער, נוץ פשוטע ווערטער, און האב געדולד ווען ער זוכט א ווארט.

אויב ער מאכט א טעות, דארפסטו נישט פאררעכטן יעדעס ווארט. פאררעכט נאר ווען ער בעט אדער ווען עס איז וויכטיג, און טו עס מיט ווייכקייט. לערנען נייע ווערטער קען ווערן א שפיל, ווי לערנען אים די נעמען פון מאכלים ווען איר עסט צוזאמען.

ביישפילן
דיין יידיש ווערט אלץ בעסער! וועלכע נייע ווערטער האסטו היינט געלערנט?

פארוואס עס ארבעט: רעספעקטירט זיין מי און עפנט דעם שמועס.

היינט ביי נאכט ווען מיר עסן, וועל איך דיר לערנען די נעמען פון אלע מאכלים.

פארוואס עס ארבעט: לערנען ווערט א פריילעכע טעטיקייט צוזאמען.

טו נישט - לאכן הויך ווען ער זאגט א ווארט פאלש און עס איבערחזרן אים צו שפעטן.

פארוואס עס ארבעט: מאכט אים פארשעמט און ער וועט נישט וועלן רעדן מער.

זע אויךווען מען ענטפערט נישט אויף דיין מעסעדזש

קולטור וואס מען דארף וויסן

אפילו אויב מען רעדט די זעלבע שפראך, זענען דא אונטערשיידן צווישן קהילות און משפחות. מנהגים ביי שבת, יום טוב, און שמחות האבן א ספעציעלן באדייט פאר יעדער משפחה. פרעגן ווי זיין משפחה פראוועט איז א גוטער וועג צו קענען אים בעסער.

משפחה שפילט א גרויסע ראלע. רעספעקטירן עלטערע מענטשן, זיין באשיידן ביים באזוכן זיין שטוב, און קליינע מנהגים ווי ווען מען באגריסט, זענען וויכטיג. אויב דו ביסט נישט זיכער, פרעג אים פריער. ווייזן אז דו ווילסט וויסן וועגן זיין קולטור מאכט אים אפט פרייען.

ביישפילן
ביי אייך אין שטוב, ווער מאכט קידוש פרייטיק צו נאכט?

פארוואס עס ארבעט: נייגעריק וועגן זיינע מנהגים.

אויב איך קום צו דיין משפחה דאס ערשטע מאל, ווי זאל איך באגריסן דיינע עלטערן?

פארוואס עס ארבעט: פרעגן פריער, ווייזן רעספעקט.

טו נישט - זאגן אז אלטע מנהגים זענען נישט וויכטיג.

פארוואס עס ארבעט: קוקט אראפ אויף א קולטור וואס ער האט ליב.

ווי Auraliyx קען העלפן

אויב דו רעדסט אין עטלעכע שפראכן און ביסט נישט זיכער ווי צו שרייבן, קען דער געצייג Auraliyx העלפן. אויב דו דערציילסט די לאגע, גיט עס פארשלאגן פאר פשוטע, פריינטלעכע מעסעדזשעס וואס זענען גרינג צו פארשטיין פאר מענטשן וואס לערנען זיך. דו קענסט קלייבן דעם טאן און בעטן נאך פארשלאגן.

דער געצייג העלפט מיט די ווערטער, אבער דער רעספעקט און די אכטונג פאר אים קומען פון דיר. דו לייענסט, טוישסט מיט דיינע אייגענע ווערטער, און שיקסט אליין. די מי צו פארשטיין איינער דעם אנדערן איבער די שפראך אונטערשיידן האט אפט מער טייטש ווי פערפעקטע ווערטער.

ביישפילן
לאגע: ער לערנט זיך יידיש אין קאלעדזש -> פארשלאג: היינט לערן איך דיר איין ווארט: "א מחיה". פרוביר עס ווען מיר עסן טשאלנט!

פארוואס עס ארבעט: פריינטלעך און פריילעך.

לאגע: א ווארט וואס מען פארשטייט אנדערש -> פארשלאג: אנטשולדיגט, ביי אונז אין שטוב מיינט דאס ווארט עפעס אנדערש, האהא. לאמיר לערנען צוזאמען.

פארוואס עס ארבעט: פארוואנדלט א מיספארשטענדעניש אין עפעס קאמיש.

לאגע: ער שטאמט פון אנטווערפן -> פארשלאג: דיין אקצענט קלינגט ווי מיין פעטער. אין וועלכן טייל פון אנטווערפן ביסטו אויפגעוואקסן?

פארוואס עס ארבעט: לויבט דעם אקצענט און פרעגט וועגן זיין שטאט.

אפטע פראגעס

זאל איך רעדן מיט אים אויף יידיש אדער אויף ענגליש?

הייב אן אין דער שפראך וואס איז באקוועם פאר ביידע און גיי נאך די שפראך וואס ער נוצט.

וועלכער יידישער דיאלעקט איז דער ריכטיגער?

קיינער איז נישט ריכטיגער. ליטוויש, פויליש און אונגאריש יידיש זענען אלע טייל פון דער רייכקייט פון דער שפראך.

ווי רעספעקטיר איך זיין אקצענט?

לאך נישט אויס און מאך נישט נאך, פארגלייך נישט אקצענטן, און לויב אויפריכטיג אויב דו האסט עס ליב.

דער וואס איך האב ליב לערנט זיך יידיש, וואס זאל איך טון?

רעספעקטיר זיין מי, רעד פאמעלעך און פשוט, און פאררעכט מיט ווייכקייט נאר ווען ער בעט.

איז עס געווען נוצלעך? שיק עס צו איינעם וואס דארף עס

א פריינט מיט דער זעלבער פראגע וועט דיר זאגן א דאנק.

עטלעכע שפראכן, איין שמועס

Auraliyx גיט פארשלאגן פאר פשוטע און פריינטלעכע מעסעדזשעס לויט דער לאגע, אבער דו קלייבסט שטענדיק אליין וואס צו שיקן.

פרובירט Auraliyxדו קלייבסט שטענדיק אליין וואס צו שיקן.

פארבונדענע וועגווייזערס